Midgam Enstitüsü tarafından Kanal 12 için hazırlanan güncel seçim anketi, İsrail siyasetindeki dengelerin değiştiğini gösteriyor. Araştırmaya göre, Eisenkot’un Yashar Partisi 25 milletvekili ile İsrail Meclisi’ndeki en büyük siyasi yapı haline geldi.

Siyasi bloklarda son durum

Bir önceki ankete göre sandalye sayısını artıran Yashar Partisi, Netanyahu liderliğindeki Likud’un 4 milletvekili önüne geçti. İki sandalye kaybeden Likud ise 21 milletvekili ile ikinci sırada yer aldı. Eski Başbakan Naftali Bennett’in “Birlikte” listesi ise 13 sandalye kazanarak meclise girme potansiyelini korudu.

Başbakanlık tercihlerinde Eisenkot önde

Anket sonuçları, iktidar bloğunun 52, Eisenkot bloğunun ise 55 milletvekili seviyesinde olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların yüzde 42’si Eisenkot’un başbakanlığını desteklerken, Netanyahu’yu tercih edenlerin oranı yüzde 35’te kaldı. Arap partileri ise toplam 11 milletvekili ile temsil ediliyor. İsrail seçim yasalarına göre hükümet kurmak için mecliste 61 milletvekilinin desteği kritik önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan karar ile Türkiye’deki bazı kritik ulaşım ağlarının işletme haklarının özelleştirilmesi süreci resmen başlatıldı. Karar kapsamında İstanbul’daki iki köprünün yanı sıra İstanbul-Ankara, İstanbul-Edirne ve İzmir-Aydın otoyollarının işletme hakkı 30 yıllığına ihale yoluyla devredilecek.

Özelleştirme ve Gelir Tahsili Süreci

Hükümetin daha önce de gündeme getirdiği ancak çeşitli nedenlerle iptal ettiği işletme hakkı devri, devletin gelecekte elde edeceği gelirleri peşin tahsil etme stratejisi olarak öne çıkıyor. Uygulama, ekonomik literatürde kamu-özel iş birliği modelleriyle benzerlik gösteren ve geçmişteki iltizam sistemini anımsatan bir yapı ile kurgulanıyor.

Sistem Nasıl İşliyor?

İhale sürecinde en yüksek teklifi veren işletmeci, belirlenen otoyol ve köprülerin kullanım gelirlerini devralacak. Devlet, bu süreçte işletmeciye belirli sayıda araç geçiş garantisi vererek asgari gelir taahhüdünde bulunabiliyor. Uzmanlar, bu modelin müteahhit kâr payı nedeniyle nihai tüketiciye yansıyan maliyetleri artırabileceğine ve devletin finansal yükünü uzun vadede etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Daha önce Osmangazi Köprüsü ve Kütahya-Afyon hattındaki havaalanı gibi projelerde uygulanan garanti sistemleri, kamu bütçesi üzerinde ek bir maliyet unsuru oluşturmuştu. Mevcut durumda devlet, yeni bir yatırım inşa etmek yerine, halihazırda bütçe kaynaklarıyla tamamlanmış varlıkların gelecekteki gelirlerini nakde dönüştürmeyi hedefliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kararıyla İstanbul’daki iki köprü ile İstanbul-Ankara, İstanbul-Edirne ve İzmir-Aydın otoyollarının işletme hakları 30 yıllığına devredilmek üzere ihaleye çıkarıldı. Söz konusu projelerin işletme hakkı, ihalede en yüksek teklifi veren tarafa aktarılacak.

İltizam Modeli ve Kamu-Özel İşbirliği

Hükümet daha önce de benzer bir devir sürecini başlatmış ancak ihaleler ya iptal edilmiş ya da süreç sonuçsuz kalmıştı. Uzmanlar, bu yöntemi Osmanlı dönemindeki iltizam sisteminin modern bir versiyonu olarak nitelendiriyor. Devlet, gelecekte elde edilecek gelirleri peşin tahsil etmeyi hedeflerken, bu model kamu hizmetlerinin maliyetini artırma riski taşıyor.

Sistem, kamu-özel işbirliği kapsamında belirli araç geçiş sayıları veya hizmet garantileri üzerinden işliyor. Geçmişteki Kütahya-Afyon havaalanı ve Osmangazi Köprüsü gibi örneklerde, garanti edilen sayıların tutmaması veya devletin sübvansiyon zorunluluğu nedeniyle kamu bütçesinden ödemeler yapıldı. İstanbul Havaalanı’nda ise yolcu garantileri aşılmasına rağmen işletmeci avantajları nedeniyle kamu maliyeti tartışılmaya devam ediyor.