Türkiye, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Genel Direktörlüğü için Mehdi Eker ismini aday gösterdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gerçekleştirilen diplomatik temaslarda Türkiye’nin adaylığı için uluslararası destek taleplerini iletti.

Küresel Gıda Güvenliği ve Diplomatik Temaslar

Adaylık süreci kapsamında 193 üye ülkeyle birebir temas kurmayı hedeflediklerini belirten Eker, bugüne kadar yaklaşık 100 ülkenin temsilcisiyle görüşme gerçekleştirdiklerini ifade etti. Eker, önemli bir bölümden olumlu destek sözü aldıklarını ve seçim tarihi yaklaştıkça diplomatik trafiği artıracaklarını kaydetti.

Dünyada 645 milyon insanın açlıkla mücadele ettiğini vurgulayan Eker, 11 milyar insanı doyurabilecek kapasiteye rağmen küresel sistemdeki sorunlar nedeniyle gıdaya erişimde adaletsizlik yaşandığını belirtti. Gıda güvenliğinin bir ulusal ve küresel güvenlik meselesi olduğunu ifade eden Eker, bu sorunun çözülmemesi durumunda küresel güvenliğin sağlanamayacağını savundu.

FAO Yönetimi ve Öncelikli Alanlar

Seçilmesi halinde Türkiye’nin gıda güvenliği perspektifini ve insani yaklaşımını kurum yönetimine taşıyacağını belirten Eker, FAO’nun üç temel fonksiyon alanına odaklanacaklarını açıkladı. Bu alanlar; tarımsal standartların oluşturulması, gelişmekte olan ülkelere teknik danışmanlık sağlanması ve küresel açlıkla etkin mücadele olarak sıralandı.

FAO Genel Direktörü Qu Dongyu’nun görev süresi 2027 yılında sona erecek. Gelecek yaz Roma’da yapılacak seçimlerde Angola, İtalya, İspanya ve İrlanda gibi ülkelerin de adaylık niyetleri bulunuyor. Seçilecek yeni direktör, 2027-2031 döneminde görev yapacak.

Sağlık Bakanlığı ve TÜİK verilerine göre, 2025 yılında 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün ürünü kullanım oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda ise yüzde 20,6 olarak tespit edildi. 2008 yılında yüzde 15,2 seviyesinde olan kadınlardaki tütün kullanımı, 17 yıllık süreçte yüzde 35 oranında artış gösterdi.

Tütün kaynaklı ölümler ve risk faktörleri

Türkiye’de her yıl yaklaşık 125 bin kişi tütün kullanımı nedeniyle hayatını kaybederken, bu ölümlerin 25 bini pasif etkilenimden kaynaklanıyor. Ülkedeki toplam ölümlerin yüzde 67,3’ü ise sigarayla doğrudan ilişkili olan dolaşım, tümör ve solunum sistemi hastalıklarına dayanıyor. Tütün dumanına maruz kalmak kalp ve damar hastalıkları ile akciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarını tetikliyor.

Mücadele çalışmaları ve yeni denetim modeli

Sağlık Bakanlığı tarafından 1 Eylül 2025 tarihinde faaliyete geçirilen Tütünle Mücadele Timleri, bugüne kadar 1 milyondan fazla vatandaşa ulaştı. Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında, denetimlerde standardizasyonu sağlamak amacıyla iller arası çapraz denetim mekanizması devreye alındı. Çocuk ve gençleri korumak amacıyla 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi çerçevesinde eğitim faaliyetleri sürdürülürken, üniversitelerde sigara kullanımını sınırlandırmayı hedefleyen Dumansız Kampüs rehberi hazırlandı.

Japonya’da bulunan Tohuku Üniversitesi Beyin Gelişimi, Yaşlanma ve Kanser Enstitüsü, manuel ve otomatik vitesli araç kullanımının beyin fonksiyonları üzerindeki etkilerini analiz etti. Prof. Ryuta Kawashima liderliğindeki ekip, manuel şanzımanlı araç kullanmanın zihinsel süreçleri canlı tuttuğunu bilimsel verilerle ortaya koydu.

Bilişsel Süreçleri Aktif Tutuyor

Manuel vitesli araçlarda gerçekleştirilen debriyaj kullanımı ve vites değişimi, prefrontal korteks bölgesini doğrudan uyararak hafıza, odaklanma ve karar alma mekanizmalarını destekliyor. Sürücünün yol şartlarını analiz etmesi, hız takibi yapması ve eş zamanlı olarak pedal kontrolü sağlaması, beynin karmaşık koordinasyon yeteneğini artırıyor.

Otomatik Vites ve Pazar Payı

Otomatik şanzımanlı araçlar sürüş konforu sağlasa da, elektronik sistemlerin kontrolü devralması sürücünün zihinsel uyarılma seviyesini düşürüyor. Uzmanlar, manuel sürüşün özellikle yaşlılık döneminde zihinsel zindeliği korumaya yardımcı olduğunu belirtiyor. Buna karşın pazar verileri farklı bir tablo çiziyor. Best Car Web verilerine göre Japonya’da satılan yeni binek araçlar içerisinde manuel şanzımanlıların oranı yüzde 1 ila 2 seviyesine kadar geriledi.